Po co nam park kulturowy? Krupówki – niegdyś szlak pasterski łączący góralską osadę z kuźnickimi hutami, dziś jedna najpopularniejszych ulic w Polsce. W jej obrębie kształtowało się centrum Zakopanego, tutaj powstawały najważniejsze obiekty, najpierw chałupy i zagrody, później domy letniskowe, pensjonaty, pierwszy hotel, szkoła, bank, kościół, poczta, dworzec autobusowy, urzędy i policja, znajdowały się właśnie w najbliższej okolicy tego ciągu komunikacyjnego. Tutaj budowano obiekty instytucji kulturalnych takich jak Bazar Polski, Muzeum Tatrzańskie, Dworzec Tatrzański, czy sala wystawowa w Morskim Oku.

Wzdłuż ulicy powstały niemalże wszystkie typy architektury występującej w Zakopanem: najpierw chałupy regionalne i wille oraz budynki usługowe, dalej budynki w witkiewiczowskim stylu zakopiańskim, zarówno drewniane, jak i murowane, wielkomiejskie kamienice w duchu historyzmu, secesji czy modernizmu, a także unikatowe budynki w stylu zakopiańskim drugim i nowozakopiańskim.

Z uwagi na to, że przestrzeń tej niezwykle cennej dla miasta pierzei została zawładnięta ogromną ilością reklam, przypadkowo prowadzonym handlem oraz brakiem spójności w kształtowaniu architektury, Rada Miasta Zakopanego podjęła odpowiednie kroki w celu ochrony tego miejsca. Dnia 3 września 2015 roku, po zakończonych konsultacjach społecznych, wysłuchaniu licznych stowarzyszeń, mieszkańców i rzeszy sympatyków miasta, Radni przyjęli uchwałę o nazwie ”Park kulturowy obszaru ulicy Krupówki”.

Kiedy wchodzi w życie?

Regulacje wynikające z przyjętej uchwały wchodzą w życie 1 lipca 2016 roku, po upływie 10-miesięcznego okresu przewidzianego na zapoznanie się z jej zapisami i dostosowanie się do stawianych w niej wymogów. Tym samym rozpoczyna się proces porządkowania centrum Zakopanego. Od tego dnia zarządcy nieruchomości i użytkownicy obiektów położonych na terenie parku kulturowego będą musieli dostosować się do przepisów uchwały. Podkreślić też trzeba, że uchwała nie narusza ustaleń zawartych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego obowiązujących na obszarze parku kulturowego.

W jakim celu utworzono park kulturowy?

Utworzenie parku kulturowego ma na celu ochronę zabytkowego obszaru o szczególnym znaczeniu dla historii, kultury, sztuki i tożsamości zarówno lokalnej, jak i ogólnonarodowej. W tym celu ustanowiono zakazy i ograniczenia uniemożliwiające niszczenie, przesłanianie materialnego dziedzictwa kulturowego i osi, ciągów, punktów i otwarć widokowych oraz wprowadzono ograniczenia uniemożliwiające degradację przestrzeni publicznej nadmierną rozbudową infrastruktury towarzyszącej działalności handlowej i usługowej.

Park kulturowy skupia się na trzech zasadniczych kwestiach: reklam, handlu oraz usług, a także kształtowaniu architektury w poszanowaniu historycznego charakteru poszczególnych budynków.

ROBOTY BUDOWLANE

Różnorodność stylów jest cechą szczególną obszaru ulicy Krupówki, ma wartość historyczną, artystyczną oraz naukową i z tych względów objęta zostało ochroną. W tym zakresie wprowadzono zakaz lokalizacji obiektów budowlanych tymczasowych lub realizowanych na zgłoszenie, chyba że dopuszcza je miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Określona jest także kwestia lokalizacji ogródków gastronomicznych. W ostatnich latach zaobserwowano niepożądane zjawisko dekorowania miejskich kamienic w celach komercyjnych, elementami upodobniającymi je do góralskich chałup. Odpowiednie zapisy, mające przeciwdziałać tej szkodliwej dla zabytków praktyce, zapisano w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zapisy uchwały w tym zakresie wzmacniają ochronę oryginalnych cech budynków przed wtórną ingerencją, polegającą na montowaniu obcych stylistycznie elementów np. daszków drewnianych, czy też przypominających chińską pagodę.

Różnego typu urządzenia techniczne montowane na budynkach mają bardzo często formy niedopasowane do ukształtowania i wystroju architektonicznego budynków, zarówno zabytkowych, jak i współczesnych. Są one obiektami nieskomponowanymi z całością budynku, obcymi w stosunku do elementów jego fasady. Zamontowanie tych urządzeń na dachach i elewacjach budynków prowadzi do ich oszpecenia, rozczłonkowania i deformacji ich kształtu architektonicznego, może także powodować zasłonięcie detali architektonicznych i w rezultacie doprowadzać do naruszenia charakteru budynku, a przez to pośrednio - całego zespołu urbanistycznego. Wprowadza się zatem ograniczenia montażu takich obiektów na zewnątrz budynków, jednak z szerokimi wyjątkami, w dużym stopniu łagodzącymi te ograniczenia – zgodnie z uwagami mieszkańców i w sposób dla nich akceptowalny ze względu na funkcjonalność obiektów.

Praktyczny przewodnik zawierający podstawowe zasady dotyczące prowadzenia robót budowlanych na terenie parku kulturowego znajduje się tutaj >>.

HANDEL I USŁUGI

Ograniczenia w zakresie handlu i usług, w tym usług o charakterze rozrywkowym i artystycznym, dotyczą wyłącznie działalności prowadzonej na zewnątrz lokali użytkowych, tj. w przestrzeni publicznej. Dopuszczono sprzedaż wyrobów i usług utożsamianych z historią, tradycją i kulturą regionu, z ujednoliconych stoisk o cechach regionalnych, co odpowiada celom i motywom ustanowienia parku kulturowego. Dotychczasowy sposób prowadzenia handlu i usług spotykał się z szeroką dezaprobatą zarówno wśród mieszkańców, jak i turystów odwiedzających miasto. Eksponowanie wszelkiego rodzaju towaru na elewacjach budynków oraz na prowizorycznych stoiskach lokowanych w nieprzeznaczonych do tego miejscach bardzo negatywnie wpływa na estetykę zabytkowego otoczenia, potęguje uczucie chaosu wizualnego, uniemożliwiając zwiedzającym właściwy odbiór walorów ulicy Krupówki.

Praktyczny przewodnik zawierający podstawowe zasady prowadzenia handlu i usług na terenie parku kulturowego znajduje się tutaj >>.

NOŚNIKI REKLAMOWE

W zakresie umieszczania tablic i napisów wprowadzono zakaz lokowania wszelkich niezwiązanych trwale z budynkiem urządzeń tego typu. Szczególne nasycenie napisów o charakterze reklamowym w sposób wręcz dewastujący wpływa na wizualny odbiór otoczenia. Często tego typu reklamy są przeskalowane, krzykliwe, jaskrawe kolorystycznie, niedopasowane do zabytkowego otoczenia. Zjawisko to zmienia w sposób niepożądany charakter i nastrój historycznej części miasta. Natomiast forma tablic reklamowych i szyldów montowanych trwale na obiektach budowlanych została ustalona w zapisach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Preferowaną formą na budynkach murowanych będą montowane bezpośrednio na elewacji budynków ażurowe litery lub podświetlane litery blokowe. Na budynkach drewnianych preferowane są tablice drewniane lub litery kute. Ograniczenie polegające na lokowaniu szyldów wyłącznie na poziomie parteru, na budynkach obsługujących działalność gospodarczą, także zostało ustanowione uprzednio w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i jest powszechnie stosowanym kompromisem pomiędzy ochroną ładu wizualnego i architektonicznego, a potrzebą promocji prowadzonej działalności.

Praktyczny przewodnik zawierający podstawowe zasady dotyczące montażu szyldów i innych urządzeń reklamowych na terenie parku kulturowego znajduje się tutaj >>.

Każdy obiekt, który zostanie dostosowany do zasad Parku Kulturowego otrzyma certyfikat od Burmistrza Miasta Zakopane. Wraz z certyfikatem wręczana będzie naklejka do umieszczenia na witrynie.

Wszystkich informacji na temat Parku kulturowego obszaru ulicy Krupówki udziela Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków pokój 205, godziny przyjęć: poniedziałek 10.00 - 16.00, wtorek 9.00 - 14.00, środa 9.00 - 12.00, czwartek 9.00 - 14.00, piątek 9.00 - 14.00. Informacje można uzyskać również telefoniczne pod numerem 18 20 20 473 i mailowo pisząc na adres park.kulturowy@zakopane.eu.

Więcej informacji na temat Parku kulturowego obszaru ulicy Krupówki znajduje się na stronach pkk.zakopane.eu oraz www.konsultacje.zakopane.eu/park-kulturowy.

W galerii zdjęć znajdują się przykładowe wizualizacje reklam obowiązujących w Parku kulturowym obszaru ulicy Krupówki.

Poniższe mapy przedstawiają granice Parku kulturowego obszaru ulicy Krupówki.

W galerii zdjęć znajdują się przykładowe wizualizacje reklam obowiązujących w Parku kulturowym obszaru ulicy Krupówki.

(MJ)